Aralıklı orucun faydaları abartılıyor mu?

Aralıklı orucun popülerliği, kilo kaybı dışında kanser ve bilişsel gerileme riskini azaltma gibi ciddi faydaların iddialarıyla birlikte artıyor. BBC Türkçe haberine göre, haftanın belirli günlerinde aç kalmak veya günün belirli saatlerinde gıda alımını sınırlamak, standart kalori kısıtlamasından daha etkili kilo kaybına yol açtı. Ancak bilim insanları bu iddiaların tutarlı olmadığını belirtiyor. Illinois Üniversitesi’nin beslenme profesörü Krista Varady, sosyal medyada yaygın olan “siçanlı” sonuçların bilimsel kanıtlarla desteklenmediğini ve “sihirli bir değnek” olmadığını ifade ediyor.

Araştırmaların sonuçları çelişkili. Bazı çalışmalar, aralıklı orucun kardiyovasküler riskleri artırabileceğini gösterirken, diğerleri metabolik göstergelerde hafif düşüşler rapor ediyor. Sadece fare, sinek ve solucan üzerinde yapılan çalışmalar, uzun süreli açlığın hücresel otofaji yoluyla hücre yenilenmesini teşvik ettiğini, bu da ömür uzaması ve kanser önlemesiyle ilişkilendirildi. İnsan deneklerde ise 5:2 diyeti gibi modellerde ortalama %5 kilo kaybı, kolesterol ve kan basıncında hafif düşüş gözlemlenmiş, ancak bu faydaların hayvan çalışmalarında görülen dramatik sonuçlarla aynı ölçekte olmadığı vurgulanıyor. Biyolojik hız farkı ve genetik çeşitlilik de bu farklılıkların temelinde yer alıyor.

Kendi beslenme verisinin doğruluğu da sorun. Wilson ve ekibi, katılımcıların gıda tüketimini %30’a kadar eksik bildirdiğini ortaya koymuş, çift izotoplu su yöntemiyle gerçek kalori alımını 3.500 kcal civarında bulmuş. Çoğu çalışmada katılımcıların self‑report’a dayandığı, hatalı raporlanma ve unutma gibi faktörlerin etkili olduğu gözlemleniyor. Gelişmiş sensörler, kan ve idrar biyobelirteçleri, fotoğraf ve çiğneme algılama cihazları gibi teknolojiler daha nesnel kayıt sağlasa da henüz tek başına güvenilir sonuç vermemekte. Bu nedenle aralıklı orucun gerçek faydalarının netleşmesi için daha kontrollü, nesnel veri setlerine ihtiyaç var.