UEA Başkanı Birol’dan enerji alarmı: Dizel ve jet yakıtında kriz kapıda
Fatih Birol, Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) Başkanı, Bloomberg HT’ye verdiği açıklamada küresel enerji piyasalarının “tarihteki en büyük krizle” karşı karşıya olduğunu belirtti. Savaş öncesinde Hürmüz Boğazı’ndan günlük yaklaşık 25 milyon varil petrol geçerken, şubat ayından beri akış 12‑17 milyon varil arasında değişmekte ve ortalama 15 milyon varile düşmüş durumda. Bu düşüş, 1973 ve 1979 petrol krizleri ile 2022 Rusya‑Ukrayna gaz krizinde kaybedilen miktarın toplamını aşan bir kayıp oluşturduğu öne sürülüyor.
Birol, petrol fiyatlarının 95 dolar civarında seyretmesinin, yüksek arz fazlası ve UEA’nın 400 milyon varil stratejik rezervin etkili olduğu bir döneme işaret ettiğini söyledi. Rusya’daki rafinerilerin zarar görmesi, Çin ve Hindistan’ın iç piyasalarını önceliklendirmesiyle arz sıkıntısının artması ve Avrupa’nın Nijerya’daki Dangote rafinerisinden sağlanan ilave arzın da sonuna gelmesi, dizel ve jet yakıtı piyasasında kritik bir durumu ortaya koyuyor. Çözüm bulunmazsa uçuş iptalleri, motorin sıkıntıları ve tarımsal üretimde gübre tedarikinde aksaklıklar yaşanabileceği uyarısında bulundu.
Yeni bir dönemde enerji ticaretinin temel unsuru “güven” olacağını vurgulayan Birol, jeopolitik riskleri Rusya‑Ukrayna savaşı, Orta Doğu‑İran gerilimi ve ABD‑Çin arasındaki yapay zeka ve teknoloji rekabeti olarak sıraladı. Tayvan kaynaklı bir krizin de riskler arasında olabileceğine dikkat çeken Birol, bu risklerin doğrudan askeri çatışmadan ziyade lityum, kobalt ve bakır gibi kritik mineraller üzerinden yürütülecek ekonomik ve ticari mücadeleleri içerdiğini ifade etti.
